رجعت

فرستادن به ایمیل چاپ

رجعت، مصدر ثلاثي مجرّد از باب «رَجَعَ، يرجِعُ، رُجُوعاً» است. اين واژه، به بازگشتن و برگشتن اطلاق
مي­
شود[1]. رجعت، به معناي بازگشت به مبدأ است و مبدأ مي­تواند محل، حالت، عمل، گفتار يا هر چيزي باشد که حرکت از آن آغاز مي­گردد.

فيومي مي­نويسد: «الرَّجعة بالفتح بمعني الرّجوع؛ رَجعت با فتح، به معناي بازگشت مي­باشد.»[2]

و رجعت، به معناي يک بار بازگشتن مي­باشد؛ «و الرّجعة، المرّة الواحدة.»[3]

چنان که زبيدي نيز مي­نويسد: «الرّجعة، المرّة من الرّجوع؛ رجعت، يک بار بازگشتن مي‌باشد.»[4]

صاحب مجمع البحرين نيز اين معنا را آورده و مي­گويد: «و الرّجعة بالفتح هي المرّة في الرّجوع بعد الموت بعد ظهور المهدي علیه السلام؛ رجعت، يک بار بازگشتن پس از مرگ در عصر ظهور حضرت مهدي علیه السلام مي­باشد.»[5]

در قرآن در بعضي از موارد، رجعت در اين معنا استعمال شده است:

>حتّي إذا جاء أحدهم الموت قال ربّ ارجعونِ<[6]؛ زماني که مرگ يکي از آن­ها فرا رسد، مي­گويد: «پروردگارم مرا باز گردان.»

در آيات ديگري، کلمه رجعت، به معناي بازگشت روح به بدن بعد از برپايي قيامت به کار رفته است.

آنچه لازم به يادآوري است اينکه؛ کلمات «کرّة» و «إياب» هم به معناي بازگشت مي­باشند. ابن منظور «کرّة» را همان رجوع معنا مي­کند و مي­گويد: «الکَرُّة، الرُّجوعُ».[7]

جوهري نيز «اَبَ» را به همين معنا مي­داند و مي­نويسد؛ «اَبَ، يؤُبُ، إياباً، به معني رَجَعَ (بازگشت) مي­باشد.»[8]

رجعت در اصطلاح

رجعت در اصطلاح، با همان معناي لغوي خود، تناسب و هماهنگي نزديک دارد. معناي اصطلاحي رجعت از معناي لغوي آن، گرفته شده است. تفاوت معناي اصطلاحي و لغوي در اين است که رجعت در لغت، عام است و به هر نوع بازگشتي «رجعت» اطلاق مي­شود؛ اما در اصطلاح به يک بازگشت خاص گفته مي­شود. در اين زمينه تعاريف مختلفي نقل شده است که ذيلاً ارائه مي­گردد.

مرحوم شيخ حرّ عاملي رجعت را چنين تعريف کرده است:

«إعلم، أن الرّجعة هنا هي الحياة بعد الموت قبل القيامة و هو الّذي يتبادر من معناها؛

بدان رجعت در اين جا، همان زندگي پس از مرگ و قبل از قيامت است و اين، همان معنايي است که از لفظ رجعت به ذهن تبادر مي­کند.[9]»

اين تعريف، تعريف جامعي نيست؛ زيرا به ويژگي رجعت‌کنندگان - يعني ايمان محض و کفر محض - اشاره نشده است. ديگر اينکه حاکميت مؤمنان و عذاب کافران را متعرّض نشده است، مهم­تر از اين دو، بر بازگشت به اين دنيا پس از مرگ تصريح نشده؛ چون حيات قبل از قيامت به حيات دنيا، منحصر نمي­شود و حيات عالم برزخ را نيز شامل مي­شود.

علّامه رفيعي قزويني مي­نويسد:

رجعت، يعني رجوع ارواح و نفوس ناطقه مقدّسه حضرت رسالت پناهي و ائمّه طاهرين علیهم السلام به بدن­هاي عنصري و جسدهاي دنيوي خويش ممکن، بلکه به ضرورت عقل واجب است.[10]

اين تعريف نيز داراي اشکالاتي است:

1. ظرف زماني رجعت را بيان نکرده است.

2.از جمع همه رجوع کنندگان، تنها به رجعت رسول اکرم صلی الله و علیه و آله وسلم و ائمّه طاهرين علیهم السلام اشاره کرده است و عموم انبياء گذشته و امّتها را، چه مؤمن محض و چه کافر محض استثنا کرده است و حال آنکه دليل بر استثنا وجود ندارد که هيچ، بلکه ادلّه رجعت بر عموم دلالت مي­کند. گذشته از اين ـ همانطور که بعدا خواهد آمد ـ ادلّه رجعت، تنها دليل عقلي نيست؛ بلکه رجعت توسّط آيات، روايات و اجماع به اثبات رسيده است.

مرحوم شاه­آبادي بعد از ذکر آيات ميگويد:

إذا عرفت مفاد هذه الآيات الشريفه فنقول انّ الرجعة لا تختص بالعترة بل الرّجعة ايضا للأمّة[11]؛

وقتي که معناي اين آيات شريفه را دانستي پس مي­گوييم: رجعت، اختصاص به عترت ندارد؛ بلکه همه امّت رجعت دارند.

نکته قابل توجّه اينکه؛ مرحوم علامه قزويني به علاقه روح انسان به بدن مادّي دنيوي تأکيد زياد دارد و مي­گويد: «از بين رفتن اين علاقه، محال است».

سيّد مرتضي رجعت را چنين تعريف کرده است:

إعلم انّ الّذي تذهب الشّيعة الاماميه إليه أنّ الله تعالي يعيد عند ظهور الامام الزّمان المهدي علیه السلام قوما ممّن کان قد تقدّم موته من شيعته، ليفوزوا بثواب نصرته و معونته و مشاهدة دولته، و يعيد أيضا قوما من اعدائه لينتقم منهم، فيتلذّوا بما يشاهدون من ظهور الحق وعلوّ کلمة اهله؛

بدان آنچه شيعه اماميه به آن معتقد است، اين است که خداوند متعال، هنگام ظهور امام زمان علیه السلام ، گروهي از شيعيان را که پيش از ظهور او مرده­اند، به دنيا باز مي­گرداند، تا به پاداش ياري و کمک به او و مشاهده دولت ايشان برسند. نيز گروهي از دشمنان ايشان را باز مي­گرداند، تا از آنان انتقام بگيرد. پس آنان از مشاهده آشکار شدن حق و علوّ سخن [پيروزي آيين] پيروان آن، لذّت مي‌برند.[12]

اين تعريف، از جامعيت خوبي برخوردار است؛ امّا به ويژگي کفر و ايمانِ خالصِ رجعت کنندگان اشاره نکرده است.

البتّه تعاريف زيادي وجود دارد که در بخش چهارم در ظرف زماني رجعت ذکر خواهد شد.

کامل­ترين و جامع­ترين تعريفي که مي­توان بر رجعت ارائه کرد، اين تعريف خواهد بود:

انَّ الله تبارک و تعالی يُعيدُ عندَ الظُّهورِ الامامِ الزّمان المهدِی المنتظر فئةً منَ الأمواتِ مَن مَحَضَ الايمانَ محضاً و محضَ الکفرَ محضاً بعدَ الموتِ و قبلَ القيامة الی الدّنيا في أبدانِهم هذا العنصريه ليفوزوا منهم بثوابِ نُصرَتِهِ وَ مُشاهدة دولَته أو لِينتَقِمَ منهم و يعذِّبَهم؛

خداوند متعال، هنگام ظهور حضرت مهدي علیه السلام ، عدّه­اي از مردگان ـ که داراي ايمان خالص يا کفر خالص بوده­اند ـ را پس از مرگ و پيش از قيامت، با همين بدن عنصري به اين دنيا باز مي­گرداند، تا مؤمنان به اجر و پاداش ياري آن حضرت برسند و شاهد عزت و حاکمّيت او بر زمين باشند و کافران، مورد انتقام و عذاب قرار گيرند.

تعريف فوق، بر­گرفته از آيات و رواياتي است که در بحث­هاي آينده خواهد آمد. آنچه در اين کتاب مورد استناد قرار مي­گيرد، رجعت به اين معنا مي­باشد.

البتّه درباره رجعت، نظريات ديگري نيز وجود دارد، که با تعريفي که کرديم متفاوت است؛ امّا براي اطلاع بيشتر خوانندگان، چند نمونه از آن­ها بيان مي­شود:

عده­اي قائل به رجعت با بدن مثالي مي­باشند، نه با بدن عنصري مادّي. براي روشن شدن نظريه آنان، ابتدا سخن مرحوم آيت الله محمد علي شاه آبادي را مي­آوريم.

ايشان در رشحات البحار ذيل «کتاب الايمان و الرّجعة» بحث رجعت را مفصلاً مورد تحليل و بررسي قرار داده و در آن ده مقدّمه ذکر مي­کند و بعد نتيجه مي­گيرد رجعت، با بدن برزخي (مثالي) صورت مي­گيرد.

از آن­جا که بناي اين نوشته بر اختصار است از ذکر مقدّمات ده­گانه صرف نظر کرده و تنها نتيجه مقدّمات را نقل مي­کنم.

إذا عرفت هذه فنقول أن ظهور الأرواح في الملک إنّما هو بأبدانهم البرزخّيه لا بأبدانهم الملکيه و ذلک باقتدار الرّوح علي تکاثف بدنه و الإستمداد و الإستزاده من الهواء و الأثير فهو الدبابة و سر التعبير عنه بالدّابة کما في الاية هو اقتداره علي إظهار نفسه علي اهل الملک بحيث يرونه مع تقييدهم بالملک من غير تجريد لهم کما أن عليّا علیه السلام أظهر جسده البرزخية علي ولديه حين حمله مقدم نعشه بنفسه و اظهر الرسول صلی الله و علیه و آله و سلم لأبي بکر في مسجد قبا و بدنه الشّريف في قبر المدينة و أظهر الصّادق علیه السلام مولانا الباقر علیه السلام و بدنه المادي في قبره و قد يتعلّق مشية الروح باظهار يده و کتبه کما راي ظلمة مولانا الحسين علیه السلام في الطريق يدا يکتب علي الجدار:

اترجوا امة قتلت حسينا شفاعة جده يوم الحساب؟

کما يتعلّق مشيته باعلان صوته في الملک حتي يسمع السامعة المقيدة مثل انه قرء مولانا الحسين علیه السلام آية الکهف «أم حسبت أن أصحاب الکهف و الرقيم کانوا من آياتنا عجبا» و قال علیه السلام ايضا و «سيعلم الذين ظلموا‌اي منقلب ينقلبون»

کما ورد في الأخبار الکثيرة ظهور أشخاص معينة و لا يخفي علي المنصف الخبير فتدبر فيه.[13]؛

بعد از بيان مقدمات سابقه، مي­گوييم: ظهور ارواح صاعده در عالم ملک با تعلّق آن­ها به بدن­هاي برزخي است نه ابدان ملکي؛ امّا نسبت به ارواح قوي به واسطه اقتدار روح است بر تکاثف (غليظ شدن) بدن برزخي و استمداد و استزاده از هوا و اثير (جو) و لذا از آن­ها به دابّة الأرض تعبير شده است، زيرا مي­توانند خود را به اهل عالم اظهار نمايند؛ به نحوي که آن­ها با حواس مقيّد به مواد ملکي، آن­ها را مشاهده کنند.

همانطور که علي بن ابي طالب علیه السلام بدن مثالي خود را به دو فرزندش امام حسن و امام حسين علیه السلام نماياند، در هنگاميکه حامل مقدم نعش خود بود. [با اين که بدن ملکي آن حضرت در تابوت بود.]

هم چنين پيامبر صلی الله و علیه و اله و سلم، در مسجد قبا، خود را به ابوبکر نماياند، با اين که بدن شريف آن حضرت در مسجد مدينه مدفون بود. نيز حضرت امام جعفر صادق علیه السلام حضرت امام محمد باقر علیه السلام را نماياند و حال اين که بدن مُلکي آن حضرت در قبر بود.

و گاهي اراده روح تعلّق گيرد به اظهار دست برزخي خود، به نحوي که اهل ملک با باصره­ مقيّد به بصرِ مادّي او را اِبصار کنند؛ همچنان­که قتله حضرت سيد الشهدا علیه السلام در يکي از منازل بين کوفه و شام دستي را ديدند که بر ديوار اين جمله را کتابت مي‌کرد:

آيا اميد دارند جماعتي که حسين را کشتند، شفاعت جدّ او را در روز حساب؟

و گاهي اراده روح تعلّق مي­گيرد به اظهار صوتش در عالم ملک، به گونه­اي که اهل ملک، صوت او را با سامعه مقيد به سمع ادراک کنند؛ چنانچه حضرت سيد الشهداء علیه السلام آيه کهف را قرائت کرد و نيز اين آيه را: >و سيعلم الذين ظلموا‌اي منقلب ينقلبون< البتّه تظاهر ارواح صاعده در عالم ملک به حسب اخبار و روايات، بسيار است و از حد تواتر اجمالي هم گذشته است[14].

امام خميني رحمه الله علیه در باب رجعت، نظريه ديگري دارد. ايشان قائل به بازگشت رجعت­کنندگان با بدني انشائي، مي­باشند؛ که روح تکامل يافته به اراده خداوند، آن را ايجاد مي­کند. براي تبيين بيشتر مسأله، عبارات وي را بدون تصرف، ذکر مي­کنيم:

و امّا جواب از قضيه رجعت، اين است که آنچه بر ما مسلّم است، اصل رجعت است و اين، ضروري مذهب ماست و همين اندازه بر آن دليل داريم؛ امّا بر ­مازاد بر اين، که بدني خلق مي­شود، يا آن بدن اولي را آورده و ارواح پاک رجعت کنندگان در آن داخل مي­شود، دليل نداريم؛ فلذا ممکن است قضيه رجعت به نحو تمثّل مثالي ولو در عالم مُلک صورت بگيرد و رجعت حسينيه هم ممکن است به اين نحو باشد؛ زيرا ما بر ­اصل رجعت دليل داريم، نه بر کيفيت آن و کيفيت آن، ضروري مذهب ما نيست.

… خلاصه آنچه بر آن، دليل داريم و ضروري است، اصل قضيه رجعت است؛ امّا خصوصيات آن که مثلاً در رجعت حسيني علیه السلام بعضي را مي­آورند و مي­بندند، يا اين که با همان بدني که سرش را بريدند رجعت مي­فرمايد، و يا اين که آن بدن شريف، اجزايش را جمع کرده و روح مطهّرش با آن بدن خواهد آمد، اين­ها خصوصياتي است که بر آن­ها دليل نداريم و ضروري هم نيستند؛ پس در خصوص رجعت، اگر بگوييم که نفس شريف و مبارک رجعت کنندگان، بدن مُلکي انشا کرده و با آن بدن انشايي مُلکي رجوع مي­نمايند، هيچ استبعادي ندارد؛ بلکه حتماً قضيه چنين خواهد بود.

آيا… قائل نيستند که حضرت امير علیه السلام در يک شب، در زمان واحد در چهل جا حاضر بود؛ در عرش با ملائکه، در خدمت رسول اکرم صلی الله و علیه و آله و سلم و در همان شب، مهمان حضرت سلمان بود و هم با فاطمه زهراعلیها السلام در منزل خود بود. البتّه نه اين است که حضرت با احاطه روحي بود، بلکه با ابدان متعدّد در جاهاي متعدّد حاضر بود و هر يک از ابدان، حقيقتاً بدون اشکال، بدن شريف حضرت بوده است.

البتّه بعد از آن که نفس، قدرت کامله را دارا شد، ممکن است به عون الملک الکريم، هزاران بدن انشا کند و همه آن­ها بدن حقيقي نفس باشند و نفس با هر يک مشغول کاري باشد، بدون اين که اشتغال به کاري در جايي او را از اشتغال به کار ديگري مشغول کند. البتّه هيچ محال نيست؛ بلکه قضيه چنين است… چنان که اخبار هم ناطق است، حضرت امير در بالاي سر محتضرين از مؤمن و منافق حاضر مي­شود. البتّه چه بسيار جنگ­هايي اتّفاق مي­افتد که روزي بيست هزار، پنجاه هزار نفر مي­ميرند و اکثر آن­ها در عرض هم در حالت احتضار هستند و اين معني در خصوص بعض ائمّه هدي علیهم السلام هم وارد شده است. آيا اين قضيه چگونه است؟ آيا غير از اين است که بگوييم با ابدان منشئه متعدّده حاضر مي­شوند؟

و بالجمله، نبايد ما آن­ها را به خود قياس کنيم،…»[15]

نظريات ديگري نيز در اين باب وجود دارد؛ مانند اين­که منظور از رجعت را همان بازگشت حکومت به ائمّه علیهم السلام مي­دانند و نه بازگشت افراد. البتّه چنان­که قبلاً ذکر کرديم، منظور از رجعت در اين کتاب، همان بازگشتِ افراد خاص به اين دنيا، با بدن مادّي و عنصري مي­باشد و نه غير آن.

سابقه تاريخي رجعت در اسلام

پيشينه اين بحث، به اديان قبل از اسلام برمي­گردد که در امّت­هاي پيشين به سطح وسيع اتّفاق افتاده­ است، و به دليل مفصل بودن آن، در بخش بعدي بيان خواهد شد؛ امّا به يقين، عقيده به رجعت يکي از مسائل مهم اعتقادي شيعه است که از جهات مختلف اهميت داشته و از ابتداي ظهور اسلام، بر آن تأکيد شده است. پيامبر اسلام صلی الله علیه و اله و سلم آن را براي مردم در مواقع مختلف و زمان‌هاي متعدد بيان کرده‌اند‌.

الف. رجعت در زمان پيامبر صلی الله علیه و اله و سلم

سلمان در روايتي مفصّل چنين نقل مي­کند:

روزي به محضر رسول خدا صلی الله علیه و اله و سلم مشرّف شدم. حضرت نگاهي به من کرد و فرمود: «سلمان! خداوند هيچ نبي و رسولي را برنگزيده، مگر اين که براي او دوازده نقيب قرار داده است.» عرض کردم: «اين را از علماي اهل کتاب هم شنيده­ام.» فرمود: «آيا مي­داني نقباي دوازده­گانه­اي که خداوند براي امامت بعد از من برگزيده است، کيست؟» عرض کردم: «يا رسول الله! نمي­دانم.» سپس رسول خدا صلی الله علیه و اله و سلم همه امامان اهل بيت علیهم السلام را با اسامي، القاب و اوصافشان معرّفي کرد. بعد از معرّفي آن­ها، آتش عشق و علاقه آنان در دلم شعله ور شد؛ ولي از اين که در زمان امامت آن­ها زنده نيستم تا محضر آن­ها را درک کنم، به شدّت گريه کردم. رسول گرامي اسلام صلی الله علیه و اله و سلم براي تسلّي خاطر من فرمود: «اي سلمان! تو و امثال تو که با شناخت کامل و صحيح، آن­ها را به ولايت و رهبري خود برگزيده­اند، آن­ها را درک و ملاقات خواهيد کرد.»

سلمان مي­گويد: با اين بشارت رسول اکرم صلی الله علیه و اله و سلم خدا را شکر کرده، عرض کردم: «آيا تا زمان آن­ها زنده مي­مانم؟» فرمود: سلمان! اين آيه را بخوان: هنگامي که نخستين وعده [زمان رجعت] فرا رسد، بندگان جنگجو و قدرتمندي را بر شما برانگيزيم، تا شما را خانه به خانه جست و جو کنند و اين وعده­ الهي قطعي است. سپس پيروزي بر آن­ها را براي شما بر­مي­گردانيم و به واسطه اموال و فرزندان، شما را کمک و ياري کرده، بيشترين نيرو و امکانات را براي شما قرار خواهيم داد».

قسمتي از اين روايت در بخش پنجم، فصل اول: رجعت پيامبر و امامان معصوم علیهم السلام خواهد آمد.

حديث ديگري از امام صادق علیه السلام از پيامبر صلی الله علیه و اله و سلم نقل شده است:

در حالي که امير المؤمنين علیه السلام سر خود را روي مقداري ريگ انباشته گذاشته و در مسجد خوابيده بود، پيامبر اکرم صلی الله علیه و اله و سلم آنجا آمد. سپس او را با پاي خود حرکت داد (او را بيدار کرد) و فرمود: «برخيز‌اي جنبنده الهي!» مردي از ياران حضرت عرض کرد: «اي رسول خدا! آيا ما حق داريم يکديگر را به­چنين اسمي بناميم؟» پيامبر فرمود: «نه اين نام، مخصوص او است و اوست دابةالأرض که خداوند در قرآن فرموده: زماني که علايم قيامت و عذاب ظاهر شود، ما جنبنده­اي را از زمين براي آن­ها خارج مي­کنيم».

سپس فرمود: «اي علي! در آخر الزّمان، خداوند تو را در بهترين صورت زنده مي­کند و وسيله­اي در دست تو است که دشمنان را با آن علامت مي­نهي».

ب. رجعت در زمان امير المؤمنين علیه السلام وساير ائمّه علیهم السلام

اکنون به چند روايت که مسأله رجعت در زمان حضرت علي علیه السلام را اثبات مي­کند، مي‌پردازيم.

ابان بن ابي عياش مي­گويد:

ابوطفيل را در منزلش ملاقات کردم. او درباره رجعت، احاديث زيادي را از سلمان، مقداد، ابي بن کعب و عدّه­اي از اهل بدر نقل کرد. سپس گفت: اين احاديث را در کوفه به محضر امير مؤمنان علیه السلام عرضه کردم؛ حضرت فرمود: «رجعت، علم خاص و ويژه­اي است که بيشتر مردم، قدرت درک و تحمّل آن را ندارند.» سپس تمام احاديث آن­ها را تصديق کرده و روايات زياد ديگري را هم برايم بيان و به طور کامل شرح و تفسير کرد؛ به گونه­اي که يقينم به رجعت، بيشتر از يقينم به معاد شد… سپس رو به من کرد و فرمود: «همانا امر ما [فهم و درک معارف ما] سخت و دشوار است که [به آن] اقرار نخواهد کرد مگر سه گروه؛ ملک مقرّب، نبي مرسل و مؤمن نجيبي که خداوند قلبش را با ايمان آزموده باشد. اي ابوطفيل! مردم بعد از رحلت رسول خدا صلی الله علیه و اله و سلم در اثر کنار گذاشتن ما اهل بيت، به گمراهي و ناداني برگشتند؛ مگر کساني که خداوند، آن­ها را به وسيله ما اهل بيت حفظ کرده است.»[16]

اين روايت، ضمن بيان حقّانيت رجعت، شرايط فهم و درک معارف الهي را هم بيان مي­کند که هر قدر قلب مؤمن آماده باشد، بهتر مي­تواند از معارف ديني استفاده کند و کساني هم که ظرفيت شنيدن اين گونه معارف را نداشته باشند، به شدّت آن را انکار کرده و معتقدان به رجعت را واجب القتل مي­دانند.

نيز آن حضرت با منکران رجعت با دلايل قوي برخورد مي­کرد؛ مانند برخوردي که با ابن کواء از منکران رجعت داشت.

اصبغ بن نباته مي­گويد:

عبد الله بن ابي بکر يشکري در محضر امير مؤمنان علیه السلام بلند شد و عرض کرد: «اي امير المؤمنين! همانا عدّه­اي از شيعيان شما گمان مي­کنند بعد از مرگ، به دنيا باز­مي­گردند.» حضرت فرمود: «بلي! آنچه را شنيده­اي بدون کم و زياد بگو! به آن­ها چه گفتي؟» عرض کرد: «گفتم: به هيچ چيزي از اين گفته­هاي شما ايمان نمي­آورم.» حضرت فرمود: «واي بر تو! اين، انکار آيات قرآن است. همانا خداوند، عدّه­اي را به گناهانشان مبتلا کرد و آنان، پيش از اجل معينشان از دنيا رفته و سپس به دنيا بازگشتند تا اين که رزق و روزي­شان را از دنيا استفاده کرده و بعد از اجل­هاي معين، براي بار دوّم از دنيا بروند».

اصبغ بن نباته مي­گويد: اين سخنان حضرت، براي ابن الکواء خيلي سنگين آمد و نه تنها هدايت نشد؛ بلکه به لجاجت و گمراهي او افزوده شد. حضرت فرمود: «واي بر تو! آيا نمي­داني خداوند در کتابش فرموده است حضرت موسي علیه السلام از ميان قومش، هفتاد نفر را براي ميقات ما برگزيد، تا اين که به کوه طور آمده، شاهد سخن گفتن خداوند با او باشند و ميان بني اسرائيل شهادت دهند که خداوند با او سخن گفت؛ ولي اين­ها بعد از مشاهده آيات الهي و شنيدن سخنان خداوند، گفتند: «اي موسي! ما ايمان نمي­آوريم، مگر اين که خداوند را به صورت آشکاري با چشممان ببينيم![در اثر اين درخواست غير عاقلانه، مورد خشم و غضب الهي قرار گرفته و همه آنان با صاعقه نابود شدند. خداوند، اين حادثه را اين گونه براي آنان بيان مي­کند: ] پس صاعقه­اي سوزان بر شما فرود آمد و جان­هاي شما را گرفت؛ در حالي که با چشم خود تماشا مي­کرديد. سپس شما را بعد از مرگتان حيات بخشيديم؛ شايد شکرگزار باشيد.» آيا نمي­بيني ابن الکواء! همه اين­ها بعد از مرگ، به خانه­هاي خود برگشتند» سپس به آيه­هاي 243 و 259 بقره، براي زنده شدن مردگان و برگشتن آنان به دنيا استدلال کرد و در پايان فرمود: «ابن الکواء! در قدرت خداوند شک نکن».[17]

عصر امام مجتبي علیه السلام تا پايان عصر امام سجّاد علیه السلام، از سياه­ترين ادوار تاريخ اسلام به شمار مي­آيد؛ چرا که تسلّط ابناي طلقاي مکّه (بني اميه) بر مقدّرات سياسي و اجتماعي جامعه و موضع گيري­هاي آنان برضدّ معارف ديني، براي بيرون کردن قرآن و عترت از صحنه و به ميدان آمدن محدّثان ساختگي و…. باعث شد مردم از خاندان وحي فاصله بگيرند. فقط به بخشي از احکام اسلام توجّه مي­شد که بتواند جنايات خلفا را توجيه کند؛ همانند نماز جمعه، عيدين، جمع آوري زکات و… اصحاب رسول خدا به سبب از بين رفتن احکام الهي گريه مي­کردند. مسأله رجعت مثل بقيه معارف ديني مردم مطرح نبوده است، به جز شب عاشورا که امام حسين علیه السلام براي دلجويي اصحاب خود به نقل از جدش رسول خدا صلی الله علیه و اله و سلم مسأله رجعت را بيان کرد و آن­ها را به رجعت خود و اصحاب خود و همچنين رجعت دشمنان خدا بشارت داد.[18]

فقط در پايان عصر امام سجّاد علیه السلام بعضي از اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و اله و سلم در جلسات خصوصي، خدمت امام سجّاد علیه السلام تشکيل جلسه مي­دادند و روايت رجعت را سؤال مي­کردند. امام علیه السلام صحّت آن را تأييد کرده و بر تحقّق آن اصرار مي­ورزيد. امّا در عصر امام محمّد باقر و امام جعفر صادق علیه السلام بر اثر درگيري­هاي امويان و عبّاسيان، زمينه مساعد براي جهان اسلام به وجود آمد. اين دوره، از دوره­هاي بالندگي فرهنگي و ديني مسلمانان به شمار مي­آيد. امروز هر چه داريم، از اين دو امام همام علیهاالسلام داريم.

از عصر امام هفتم تا عصر غيبت امام دوازدهم علیه السلام زمان، متفاوت بوده است. خلفاي عبّاسي گاهي سخت گيري­هايي را نسبت به ائمّه علیها السلام اعمال مي­کردند. اختناق خلفا، زمينه فعاليت علمي و فکري را به کلّي منتفي ­کرد؛ امّا بعد از غيبت کبرا، علماي شيعه با نوشتن کتاب و با استفاده از آيات و روايات، عقيده به رجعت را براي مردم بيان کردند؛ به طوري که عقيده به رجعت ملازم با ظهور حضرت مهدي علیه السلام ، ميان شيعيان به وضوح و روشني مطرح شده­ است.



[1]. معجم مقاييس اللغه، ماده رجع.

[2]. المصباح المنير، ماده رجع.

[3]. كتاب العين، ج‏1، ص 225.

[4]. تاج العروس، ج11، ص156.

[5]. مجمع البحرين، ج‏4، ص 334.

[6]. سوره مؤمنون: 99.

[7]. لسان العرب، ج 5، ص 135.

[8]. الصّحاح، ج 1، ص 89.

[9]. الإيقاظ، ص 61.

[10]. رجعت و معراج، ص30.

[11]. رشحات البحار الأنوار، ص18.

[12]. جوابات المسائل الرازية، رسائل المرتضی، ج1، ص125.

[13]. رشحات البحار، ص41.

[14]. البتّه، کتابت دست و قرائت قرآن توسط سر امام حسين علیه السلام ، فقط در برخی کتب تاريخی وارد شده است.

[15]. تقريرات فلسفه امام خمينی;، ج3، ص 197- 199.

[16] . بحار الأنوار، ج53، ص 68

[17]. بحار الأنوار، ج53، ص73.

[18]. همان، ج 45، ص 80.

 

Families in Europe who are facing variant health problem, these families can buy medicaments from the Web without prescription. There are various situation when people need purchase remedies from online apothecary. What drugs exist? For example Temovate cream is a topical corticosteroid. This remedy works by dismal the release of various chemicals that cause redness. Undoubtedly, you have to check with your health care provider to see whether one of these medicines is a right choice for you. Cialis is a medicament used to treat variant illnesses. What do you already know about order cialis online? What is the most momentous information you should know about order cialis online without recipe? As sure as a gun, for a lot of men, bringing up the problem in the first place is the toughest step. Men suffer from erectile disfunction need professional help. Some treatments will include couples therapy. A common class of antidepressants, which include Lexapro may cause problems in bed. There are side effects possible with any type of remedy. Like all medicines, Cialis can cause variant objectionable effects. Remember, if you have more questions about Cialis ask your physician.


صفحه ی کنونی: رجعت رجعت رجعت