بررسی اقدامات امام حسن عسكري عليه السلام

فرستادن به ایمیل چاپ

امام حسن عسكري عليه السلاميازدهمين پيشواي شيعيان، و پدر بزرگوار حضرت مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف، در سال 232هـ /845م چشم به جهان گشود، پدر بزرگوارش امام دهم حضرت هادي عليه السلامو مادرش، بانوي پارسا و شايسته «حديث» يا «حديثه»[1] و در برخي منابع نامش را «سوسن»[2] و «عسفان»[3] ياد كرده‌اند.

از مشهورترين القاب امام عسكري عليه السلاممي‌توان به «الصّامت»، «الهادي»، «الرّفيق»، «الزّكي»، «النقي» و «الخالص» اشاره كرد.[4] «ابن الرضا» لقبي است كه امام جواد عليه السلامو امام عسكري عليه السلامهر دو به آن شهرت يافته‌اند.[5]

امام عسكري عليه السلامقريب به 6 سال امامت مسلمين را عهده‌دار بودند و در طول اين مدت نسبت به هدايت مردم و حفظ جان امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف زحمات زيادي را متحمل شدند.
حاكمان دوران امام عسكري عليه السلامكه بيشترين فشار را به حضرت وارد مي‌كردند، عبارتند از:
1- المعتزّ بالله (252-225هـ ) 2- المهتدي بالله (255-256هـ ) 3- المعتمد بالله (256-279هـ )
امام عليه السلامدر اين دوران به صورت پنهاني و با اجراي اصل «تقيه»، با سيستم سازمان وكالت امور شيعيان را دنبال مي‌فرمودند.
امام عسكري عليه السلام، در سال 243هـ با فشار متوكل عباسي به سامراء منتقل شد[6] ، چون تصوّر عباسيان اين بود كه ممكن است امامان، همانند ساير علويان، با داشتن هواداراني چند دست به قيام بزنند. لذا حضور آنها در مركز خلافت، مانع از چنين اقدامي مي‌شود.
اقامت طولاني امام عسكري عليه السلامدر سامراء جز نوعي بازداشت از طرف خليفه قابل توجيه نيست؛ به طوري كه حضرت مجبور بودند هر دوشنبه و پنجشنبه به دارالخلافه رفته و حضور خود را اعلام نمايد[7] از طرفي هم تنها پيروان و شيعيان خاص مي‌توانستند با آن حضرت ارتباط داشته باشند.[8]
امام عسكري عليه السلاماگر چه بسيار جوان و تحت مراقبت جاسوسان و عاملان خليفه بود ولي به دليل موقعيت بلند علمي و اخلاقي شهرت فراواني پيدا كرده بودند، حتي روزهايي كه حضرت به مقر خلافت مي‌رفت، در طول مسير حضرت، كه مملو از مردم و بسيار شلوغ بود، مردم به احترام ساكت مي‌شدند و جمعيت با شور و شعف بسيار به امام عليه السلاماظهار ارادت مي‌كردند.[9]

اوضاع سياسي، اجتماعي عصر امام عسكري عليه السلام
در اين زمان شيعيان به صورت يك قدرت عظيم در عراق مطرح بود و علناً با حاكمان عباسي مخالفت مي‌كردند و حاكمان عباسي نيز، توجه و فشار خود را معطوف امامان عليهم السلام شيعه و پيروان آنان كرده بودند. از يك سو عباسيان مي‌دانستند كه مهدي موعود عجل الله تعالي فرجه الشريف در نسل امام عسكري عليه السلامخواهد بود لذا با گسترش جاسوسان خود مراقب وضع زندگي امام عليه السلامبودند؛ حتي در زمان معتز امام عليه السلامبازداشت و روانه زندان شده بود و  به «سعيد حاجب» مأموريت داده بود تا امام عليه السلامرا به سوي كوفه ببرد و در بين راه حضرت را به شهادت برساند ولي پس از سه روز همراهان وي، خود او را به هلاكت رساندند.[10] «مهتدي» هم تصميم به قتل امام عليه السلامگرفت ولي موفق به اجراي آن نشد.
از سوي ديگر، امام عسكري عليه السلامبايد زمينه را براي امامت فرزندش و آمادگي مردم براي ورود به عصر غيبت را فراهم مي‌كردند، كه با فشار و محدوديت‌هاي حاكمان عباسي كار بسيار دشواري بود البته اين زمينه سازي از قبل توسط امامان گذشته انجام گرفته بود ولي در زمان امام عسكري عليه السلامجلوة بيشتري مي‌يافت زيرا امام عليه السلامبا وجود تأكيد بر تولد حضرت مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف، او را تنها به شيعيان و مريدان خاص نشان داده بود و تماس مستقيم شيعيان، با خود آن حضرت، روز به روز محدودتر و كمتر مي‌شد.

بخشي از فعاليتهاي امام حسن عسكري عليه السلام
1. رساله‌ها و نامه ها
رساله‌ها و نامه هايي از امام حسن عسكري  عليه السلامدر تاريخ ثبت شده است كه آنها را براي شيعيان، برخي مناطق شيعه نشين، يا افراد عادي فرستاده اند حتي زماني كه در حصر عباسيان بودندو در نامه‌ها ضمن اشاره به معارف ديني و لزوم انجام احكام الهي، بسياري از مسائل لازم و ضروري را يادآوري يا بر انجام برخي كارها پافشاري كرده اند كه براي نمونه، مي‌توان از نامة امام عسكري عليه السلامبه علي بن حسين بابويه اشاره نمود كه امام در اين نامه براي ايشان دعا نمودند و خداوند دعاي ايشان را مستجاب نموده و شيخ صدوق را به او عطا كرده است.[11]
2. تأسيس حوزه علميه
يكي از دغدغه‌هاي اصلي امامان شيعه حفظ شيعان و تربيت نيرو بوده است امام عسكري  عليه السلامبا تأسيس مركز علمي در پي تربيت نيرو بر آمده و شاگردان والامقام و ارجمندي تحويل جامعه داده اند مانند احمد بن اسحاق قمي، عثمان بن سعيد عمري، حسين بن روح (هر دو از نواب اربعه امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف) عبدا... بن جعفر حميري مؤلف كتاب الغيبة و الحيرة از كارگزاران نواب اول ودوم بوده است.
البته هدف امام عسكري  عجل الله تعالي فرجه الشريف ضمن تشويق نشر دهندگان و نگهبانان فرهنگ اهل بيت  عليه السلام، آنان را به مناطق مختلف شيعه نشين اعزام كرده تا ضمن پاسخ گو بودن به شبهات، ارتباط با شيعيان را حفظ نمايند.
3. مبارزه با انحرافات و شبهات
بخشي از فعاليت‌هاي علمي امام حسن عسكري عليه السلاممربوط به موضعگيري‌هاي قاطع ايشان در برابر انديشه‌هاي انحرافي صوفيان، واقفه، مفوضه و... بود كه حضرت با صراحت موضع گرفته و ضمن باطل و دروغ دانستن آنان شيعيان را از انحراف حفظ مي‌نمودند و مناظره با كساني كه عقائد باطل داشتند و مردم را دچار شك و ترديد مي‌نمودند؛ مانند مقابله با راهب نصراني ومناظره و گفتمان با فيلسوف معروف عراقي بنام يعقوب بن اسحاق كندي.[12]
4. ساماندهي و تقويت سازمان وكالت
اين سازمان‌ همان نظام ارتباط امام با شيعيان بود كه از عصر امام صادق عليه السلامشكل گرفته و در طي ده‌ها سال فعاليت مخفي خود را ادامه داده بود در زمان امام عسكري عليه السلامچون شيعه رفته رفته به عصر غيبت نزديك مي‌شد لذا امام عسكري عليه السلامراه را براي حركت سازمان وكالت در مسير خودش هموار نموده بود ايشان همانند پدر بزرگوارش وكلاي ارشدي را براي نواحي مختلف نصب نموده تا بر كار ساير وكلا نظارت داشته باشند علاوه بر اين عثمان بن سعيد عمري را به عنوان وكيل الوكلاي خود معرفي نمود تا همة وكلا به او مراجعه كنند.[13]
البته انجام تمام امور با تاكتيك و سياست تقيه و رازداري صورت مي‌گرفت.
5. توجه ويژه به شيعيان
با اينكه امام عسكري عليه السلامتحت حفظ ونظارت مأموران عباسي بود و شيعيان تشنه ديدار آن حضرت بودند با اين اوصاف حضرت به همه تأكيد مي‌كردند جهت حفظ اتحاد و انسجام ميان شيعيان با سياست تقيه از همديگر محافظت نمايند و خودشان هم نسبت به حفظ شيعيان حساسيت ويژه اي داشتند. امام براي اينكه شيعيانش شناخته نشوند به آنها دستور داد، در روزي كه ايشان مي‌خواهند براي ديدار با معتمد عباسي از منزل خارج مي‌شوند به آن حضرت سلام نكرده حتي با دست به ايشان اشاره نكنند چرا كه در امان نخواهند بود.[14]
6. زمينه سازي براي ورود شيعه به عصر غيبت
مسأله آماده سازي شيعه براي ورود به عصر غيبت و ايجاد ذهنيت لازم براي قبول مسأله غيبت و آمادگي براي دوري از امام معصوم عليه السلامومحروميت از ارتباط مستقيم با او، امري بود كه از عصر پيامبر اعظم صل الله عليه و آله و سلم شروع و در عصر هريك از امامان عليه السلامشيعه به طور مستمر ادامه يافت و هر امام شيعه به نوبة خود؛ با توجه به نزديك بودن عصر غيبت، نسبت به مسأله غيبت تأكيد مي‌فرمودند و از سوي ديگر نسبت به انكار وجود امام عليه السلامو انحراف حاصل از غيبت امام معصوم عليه السلامبه شيعيان هشدار مي‌دادند. امام حسن عسكري عليه السلامدر همين راستا اقداماتي انجام دادند؛ نظير:
الف) مطلع كردن شيعيان نسبت به تولد فرزندش مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف
از آن جا كه به دليل جاسوسان و دشمنان، ولادت امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف بصورت مخفي انجام گرفته بود و بيم آن بود كه شيعيان در شناخت آخرين حجت به گمراهي روند. لذا امام عسكري عليه السلامبه طرق مختلف شيعيان را نسبت به وجود فرزندش مطلع مي‌كردند.
احمدبن اسحاق كه از بزرگان شيعه مي‌باشد، مي‌گويد خدمت امام حسن عسكري  عليه السلامشرفياب شدم تا از ايشان در مورد امام بعد از ايشان سؤال كنم كه آن حضرت با شتاب به درون خانه رفت و بازگشت در حالي كه پسري سه سال كه رويش مانند ماه تمام مي‌درخشيد بر دوش خويش داشت[15] همچنين محمدبن عثمان دومين نائب نقل مي‌كند كه به همراه چهل نفر از شيعيان نزد امام عسكري عليه السلامگردهم آمديم و آن حضرت فرزندش را به ما نشان داد.[16] گفتني است كه حضرت بارها براي فرزندش عقيقه[17] نمودند تا ضمن اجراي برنامه و سنت اسلامي به ديگران بفهماند كه از وي فرزندي باقي است.
ب) ارجاع سؤالات افراد به فرزندش
حضرت امام حسن عسكري عليه السلاممحل مراجعه سؤالات شيعيان و نمايندگان خود بود و حضرت براي آماده سازي شيعيان، برخي از سؤالات مراجعه كنندگان را به فرزندش محول مي‌كردند؛ براي نمونه به روايتي اشاره مي‌كنيم: سعدبن عبدالله قمي به همراه احمدبن اسحاق قمي نقل مي‌كنند كه نزد امام يازدهم عليه السلامشرفياب شديم و سؤالات خود را با ايشان در ميان گذاشتيم و حضرت به فرزندش اشاره كرد و فرمود: از نور چشمم سؤال كن و فرزند حضرت رو به من كرده و فرمود: هرچه مي‌خواهي سؤال كن.[18] به نوعي حضرت امام عسكري عليه السلامدر پي معرفي جانشين خود بوده‌اند.
ج) كاهش ارتباط مستقيم با شيعيان
امام حسن عسكري  عليه السلامچون در حصر و كنترل حكام عباسي بودند وهم به لحاظ آن كه در عصري نزديك عصر غيبت مي‌زيستند، غالباً پنهان بوده و غالب امور و ارتباط آنان با شيعيان از طريق مكاتبات، توقيعات و وكلاء انجام مي‌گرفت تا آنان آمادگي دوران غيبت را بيابند.
د) دعا بري ولي امر منتظر عجل الله تعالي فرجه الشريف
حضرت امام عسكري عليه السلامدر دعايي براي حضرت مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف از خداوند برايش چنين دعا مي‌كند: «... خداوندا او را از شر هر تجاوز كار و طغيانگر و از شر همة آفريدگانت نگه دار و او را از پيش رويش و از پشت سر و از سمت راست و چپش حفظ كن و او را نگهبان باش و از اينكه به او بدي برسد نگاهش دارد و در مورد او، پيامبرت و خاندان پيامبرت را نگاه دار و به سبب او عدالت را آشكار كن، با ياري ات او را پشتيباني كن، ياورانش را ياري كن و...‌».[19]

--------------------------------------------------------------------------------

[1]. الارشاد، شيخ مفيد، ص335.
[2]. كمال الدين و تمام النعمة، شيخ صدوق، ج2، ص249.
[3]. فرق الشيعه، نوبختي، ص105.
[4]. دلائل الامامة، محمد بن جرير طبري، ص223.
[5]. بحارالانوار، علامه مجلسي، ج50، ص236.
[6]. الارشاد، شيخ مفيد، ص334.
[7]. الغيبة، طوسي، ص129.
[8]. مناقب، ابن شهرآشوب، ج3، ص533.
[9]. الغيبة، طوسي، ص129.
[10]. بحارالانوار، مجلسي، ج50، ص313-311.
[11] . روضات الجنات، ج4، ص4-273، محمد باقر خوانساري به كوشش اسدا... اسماعيليان.
[12] . مناقب آل ابي طالب عليه السلام، ج4، ص425، به كوشش محمد حسين دانش آشتياني و سيد هاشم رسول محلاتي.
[13] . تاريخ عصر غيبت، پورسيد آقايي، ص170.
[14] . بحارالانوار، ج50، ص269.
[15] . كمال الدين، صدوق، ج2، باب38، ح1، ص80.
[16] . همان، ج2، باب43، ح2، ص162.
[17] . قرباني كردن گوسفند و اطعام گوشت آن به محرومان.
[18] . همان، ج2، باب43، ح21، ص190.
[19] . مصباح المتهجّد كفعمي، ص399، جمال الاسبوع، سيدبن طاووس، ص296 (به نقل از فرهنگ جامع سخنان امام حسن عسكري عليه السلام، ص441-440).


پدیدآونده : محمد رضا نصوري

 

Families in Europe who are facing variant health problem, these families can buy medicaments from the Web without recipe. There are various situation when humanity need purchase remedies from online pharmacy. What drugs exist? For example Temovate cream is a topical corticosteroid. This remedy works by despondent the release of various chemicals that cause redness. Undoubtedly, you have to check with your soundness care provider to see whether one of these medicines is a right choice for you. Cialis is a medicament used to treat variant illnesses. What do you already know about order cialis online? What is the most momentous data you should know about order cialis online without recipe? As sure as a gun, for a lot of men, bringing up the problem in the first place is the toughest step. Men suffer from erectile dysfunction need professional help. Some treatments will include couples therapy. A common class of antidepressants, which include Lexapro may cause problems in bed. There are side effects possible with any type of medicine. Like all medicines, Cialis can cause variant undesirable effects. Remember, if you have more questions about Cialis ask your physician.


صفحه ی کنونی: روایات امام مهدی در منابع شیعه و سنی بررسی اقدامات امام حسن عسكري عليه السلام